Mira

De sterrenkunde van vandaag is er gekomen via een eeuwenlange traditie, waarbij de beschaving van het oude Egypte ook heel wat belangrijke zaken te bieden had. Over de astronomie van het oude Egypte met daarin aandacht voor L-vormige zonnewijzers, diagonale sterrenklokken en roterende piramiden komt Helen Peeters vanavond bij ons spreken. Zij is wetenschappelijk medewerker aan de KU Leuven, departement Acheologie/Egyptologie en de lezing komt voort uit de intersectie tussen haar professioneel onderzoek en haar interesse in sterrenkunde.

Het lijkt op het eerste gezicht allemaal netjes geordend: de Zon in het midden, de planeten eromheen, de Maan bij de Aarde en de sterren geklasseerd in sterrenbeelden. En dan heb je nog de sterrenstelsels die in grote families bij mekaar zitten.

Dit grote plaatje klopt, maar er zitten een heleboel rare kantjes aan het verhaal, en daar gaan we het vanavond over hebben. De aanwezigen kunnen kiezen uit meerdere onderwerpen, waarvan we er een tiental zullen behandelen:

In de wereld van de sterren gaat het er soms heftig aan toe, gelukkig maar dat wij op Aarde leven in de buurt van een eerder rustig exemplaar dat nog ettelijke miljarden jaren te gaan heeft. Finaal loopt het toch mis met onze Zon, maar dat zijn zorgen voor veel en veel later...

In de wereld van de sterren gaat het er soms heftig aan toe, gelukkig maar dat wij op Aarde leven in de buurt van een eerder rustig exemplaar dat nog ettelijke miljarden jaren te gaan heeft. Finaal loopt het toch mis met onze Zon, maar dat zijn zorgen voor veel en veel later...

Allen die eind jaren 1960 en begin jaren 1970 de Amerikaanse landingen op de Maan hebben meegemaakt, herinneren zich ongetwijfeld de beelden van mensen op de Maan. Het Apollo-programma was een groot succes, zowaar voor de hele mensheid.

Na de vlucht van Apollo 17 was het echter gedaan met de rush naar de Maan. Er vonden nog enkele onbemande projecten plaats, maar die spraken totaal niet tot de verbeelding zoals dat wel het geval was met de expedities van Neil Armstrong en zijn collega's maanreizigers.

Stonehenge, het prehistorische monument in het Engelse Wiltshire, is een raadselachtig bouwwerk dat getuigt van de hoge ontwikkeling van de prehistorische mens. Vorige eeuw ontdekte men dat Stonehenge verschillende sterrenkundige kijkrichtingen bevat, die langs de horizon de plaatsen aanwijzen waar de Zon en de Maan ondergaan bij het zomer- en wintersolstitium. Uit deze bevindingen ontwikkelden zich meer uitgebreide theorieën als zou Stonehenge een gesofisticeerd sterrenkundig observatorium zijn geweest.

In de loop van 2023 werden er veel interessante en belangrijke ontdekkingen gedaan op gebied van het sterrenkundig onderzoek en werden er ook een aantal boeiende nieuwe ruimtevaartprojecten gelanceerd.

Zo werd de Europese JUICE gelanceerd om tegen het begin van het volgend decennium onderzoek te doen aan de grote ijsmanen van de reuzenplaneet Jupiter. Ook Euclid werd gelanceerd om een beter inzicht te krijgen over donkere materie en donkere energie. En we mochten ons verheugen in een rijke wetenschappelijke oogst die door de Gaia-satelliet werd binnengehaald.

Weinig objecten uit de wereld van de sterrenkunde spreken zo tot de verbeelding als zwarte gaten. Ze zijn extreem in alle betekenissen van het woord en er gaat een geheimzinnige dreiging van uit die tot de verbeelding spreekt. Iedereen heeft zeker al wel gehoord over de zogenaamde spaghettificatie waarbij een astronaut die te dicht bij een zwart gat komt als een uiteen getrokken langgerekte spaghettisliert razendsnel door het zwarte gat zou opgeslokt worden.

Tijdens deze Astroclub blikt MIRA-medewerker Philippe Mollet vooruit op 2024. Wat staat er zoal te gebeuren op het gebied van sterrenkunde en ruimtevaart in het nieuwe jaar?

Er vinden in 2024 een aantal zons- en maansverduisteringen plaats, eentje daarvan is voor ons interessant: op woensdag 18 september kunnen we in de ochtend het spektakel van de aardschaduw volgen die de Maan gedeeltelijk verduistert.

Zin in een leerrijke, boeiende en plezierige dag vol wetenschap? Dan moet je er zeker bij zijn op de Dag van de Wetenschap. Tijdens de Dag van de Wetenschap vinden immers allerlei activiteiten voor jong en oud plaats in universiteiten, hogescholen, wetenschappelijke instellingen, verenigingen … en dit in gans Vlaanderen.

Uiteraard neemt ook Volkssterrenwacht MIRA vol enthousiasme deel aan dit initiatief van de Vlaamse Overheid.

Kijk op de website van MIRA voor een gedetailleerd programma.